Dilinizi seçin

Gazeteci, siyasetçi ve tıp doktoru olan İbrahim Temo'yu tanımamıza asıl vesile olan şey; İttihat ve Terakki Cemiyeti'nin kurucularından biri olmasıdır. Dönemin padişahı olan II. Abdülhamit'ten kaçarak Romanya'ya yerleşen Temo, orada Jön Türkleri'ne katılarak çalışmalarına devam etmiştir. Siyasi alanda verdiği eserlerin yanı sıra, tıp alanında da faydalı çalışmaları kaleme almıştır.

İbrahim Temo sadece Türkiye tarihi açısından değil, aynı zamanda Arnavutluk ve Romanya tarihi açısından da son derece önemli bir figürdür. Kendisi Osmanlı Dönemi'nde yaşamış en önemli siyaset adamlarından bir tanesidir.

22 Mart 1865 yılında  Strugada dünyaya gelen İbrahim Temo’nun asıl adı İbrahim Ethem’dir. Temo ise sanıldığının aksine yabancı bir soyadı değil, Ethem isminin kısaltılmış halidir. Yani aslında Temo sözcüğü, küçüklüğünden beri arkadaşlarının kendisine taktığı bir lakaptır. Doktor kimliğinden ziyade siyasi kimliği ile bilinmektedir. 1911 yılında temelli Romanya’ya yerleşene dek, Osmanlı topraklarında son derece önemli siyasi hareketlerde rol almıştır.

İttihat ve Terakki Cemiyeti’nin kurucuları arasında olmasının yanı sıra, Arnavutları “Başkim” adı altında tek bir topluluk haline getirmiştir. Romanya’ya yerleşmesinin ardından Romen siyasi hayatına da katılan Temo, burada da önemli pozisyonlarda rol almıştır. Türkçe dışında Arapça ve Fransızca dillerine de son derece hakim olan İbrahim Temo, dönemi göz önüne alındığında oldukça aydın bir insandır.

İbrahim Temo öğrenim hayatına Struga’da başladıktan sonra 1884 yılında yabancı dillerini geliştirerek İstanbul’a gitti. Tıp öğrenimine ilk olarak Ahırkapı’da başlamasına rağmen maddi güçlükler nedeniyle Kuleli Askeri Tıbbiye İdadisi’ne geçti. 1888 yılında ise Mekteb-i Tıbbiye-i Şahane’ye başladı.

Henüz öğrenciyken siyasi bağlantılar kurmaya ve Arnavut gruplar ile temasa geçmeye başladı. Bu temaslar sırasında Şemseddin Sami ve Naim Frasheri ile tanıştı. İttihat ve Terakki Cemiyeti olarak bilinen cemiyetin ilk hali olan İttihad-ı Osmanî Cemiyeti’ni 1889’da gizli bir örgüt olarak arkadaşları ile beraber kurdu.

1890 yılında sorgulandı ve ardından serbest bırakıldı. 1892 yılında tıbbiyeden mezun olduktan sonra göz hastalıkları dalında ihtisasına başladı. Haydarpaşa’da göreve başladığı sırada 3 kez daha tutuklandı ve ülkeyi terk etme kararı alarak Bükreş’e gitti. Romanya ve Arnavutluk siyasetinde de önemli roller alan Temo, uzun süre Romanya Parlamentosu’nda görev yaptı. 5 Ağustos 1939’da, 74 yaşındayken vefat etti.